Print Friendly

ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ, ਪਾਠ -11 (ਵੈਦਿਕ ਸਭਿੱਅਤਾ)

ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ –

ਰਿਗਵੈਦਿਕ ਜਾਂ ਆਰੰਭਿਕ ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ

ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਰਿਗਵੇਦ, ਸਾਮਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਹਨ।

ਰਿਗਵੇਦ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।

ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਜਿਹਲਮ ਨੂੰ ਵਿਤਸਤਾ, ਚਿਨਾਬ ਨੂੰ ਅਸਿਕਨੀ, ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਪਰੂਸ਼ਣੀ, ਬਿਆਸ ਨੂੰ ਵਿਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਨੂੰ ਸ਼ਤੁਦ੍ਰੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਪਤਸਿੰਧੂ ਜਾਂ ਸਤ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਆਰੰਭਿਕ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂ, ਪੰਚਾਲ ਅਤੇ ਵਿਦੇਹ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰਾਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ

ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਮਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਸਮਾਜ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ (ਵਰਣਾਂ) ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ।

ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।

ਅਪਲਾ, ਘੋਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਰਾ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਨ।

ਗਊ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਦੇਵਤੇ – ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੋਮ

ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤੇ – ਇੰਦਰ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਮਾਰੂਤ

ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਦੇਵਤੇ – ਵਰੁਣ, ਸੂਰਜ, ਪੂਸ਼ਣ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਅਸ਼ਿਵਨੀ

ਬਲੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਸੀ।

ਵੈਦਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਗ੍ਰਹਿਣ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦਾ ਆਪਣੀ ਧੁਰੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਪ੍ਰਕਰਮਾ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਸੀ।

ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

Print Friendly

About author

Vijay Gupta
Vijay Gupta1097 posts

State Awardee, Global Winner

You might also like

Social Studies2 Comments

ਸਤਿਗੁਰ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟਿਆ…

ਅੱਜ ਤੋਂ 545 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਬਰ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਅੱਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦਾ ਜਿਉਣਾ ਦੁੱਭਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਲਿਕ ਭਾਗੋ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜ


Print Friendly
Social Studies0 Comments

ਵਿਸ਼ਵ ਆਬਾਦੀ ਦਿਵਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ – ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਸੰਕਟ ਦੀ ਦਸਤਕ

ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ 11 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ


Print Friendly
Social Studies0 Comments

10th Social Studies (very short answer type questions)

10th Social Studies 2012-13 ਤੁਰੰਤ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ   ਪਾਠ 1 – 1 ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਂ ਇੰਡੀਆ ਕਿਸ ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ? ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧੂ


Print Friendly