Print Friendly

ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ, ਪਾਠ -11 (ਵੈਦਿਕ ਸਭਿੱਅਤਾ)

ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ –

ਰਿਗਵੈਦਿਕ ਜਾਂ ਆਰੰਭਿਕ ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ

ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਰਿਗਵੇਦ, ਸਾਮਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਹਨ।

ਰਿਗਵੇਦ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।

ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਜਿਹਲਮ ਨੂੰ ਵਿਤਸਤਾ, ਚਿਨਾਬ ਨੂੰ ਅਸਿਕਨੀ, ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਪਰੂਸ਼ਣੀ, ਬਿਆਸ ਨੂੰ ਵਿਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਨੂੰ ਸ਼ਤੁਦ੍ਰੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਪਤਸਿੰਧੂ ਜਾਂ ਸਤ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਆਰੰਭਿਕ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂ, ਪੰਚਾਲ ਅਤੇ ਵਿਦੇਹ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰਾਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ

ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਮਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਸਮਾਜ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ (ਵਰਣਾਂ) ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ।

ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।

ਅਪਲਾ, ਘੋਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਰਾ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਨ।

ਗਊ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਦੇਵਤੇ – ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੋਮ

ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤੇ – ਇੰਦਰ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਮਾਰੂਤ

ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਦੇਵਤੇ – ਵਰੁਣ, ਸੂਰਜ, ਪੂਸ਼ਣ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਅਸ਼ਿਵਨੀ

ਬਲੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਸੀ।

ਵੈਦਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਗ੍ਰਹਿਣ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦਾ ਆਪਣੀ ਧੁਰੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਪ੍ਰਕਰਮਾ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਸੀ।

ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

Print Friendly

About author

Vijay Gupta
Vijay Gupta1094 posts

State Awardee, Global Winner

You might also like

Social Studies4 Comments

ਜਮਾਤ ਛੇਵੀਂ, ਪਾਠ – 12 (ਭਾਰਤ 600 ਈ. ਪੂ. ਤੋਂ 400 ਈ. ਪੂ. ਤੱਕ

ਮੁੱਖ ਮਹਾਜਨਪਦ –   ਅੰਗ ਮਗਧ ਕਾਸ਼ੀ ਕੋਸ਼ਲ ਵੰਜੀ ਮਲ ਚੇਦੀ ਵਤਸ ਕੁਰੂ ਪੰਚਾਲ ਮਤਸ ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਅਸਮਕ ਅਵੰਤੀ ਗੰਧਾਰ ਕੰਬੋਜ   ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਹਾਜਨਪਦ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ – ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਹਾਜਨਪਦ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਸ਼ੀ


Print Friendly
Social Studies0 Comments

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਸਪੂਤ : ਮਦਨ ਲਾਲ ਢੀਂਗਰਾ (ਅੱਜ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼)

ਮਦਨ ਲਾਲ ਢੀਂਗਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਤਾ ਮੱਲ ਦੇ ਘਰ ਸੰਨ 1883 ‘ਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕੱਟੜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸ਼ਾਹੀ ਡਾਕਟਰ


Print Friendly
Social Studies0 Comments

ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਬਾਨੀ ਬੈਰਮ ਖ਼ਾਂ

ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਅਕਬਰ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਹਿਮਾਯੂੰ ਦਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਜਰਨੈਲ ਬੈਰਮ ਖ਼ਾਂ ਬਦਖ਼ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ | ਬੈਰਮ ਖ਼ਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਹਿਮਾਯੂੰ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ | ਕਨੌਜ ਦੀ


Print Friendly